Người bạn vong niên của tôi

Michael hơn tôi hai con giáp. Lần đầu chúng tôi gặp nhau cách đây đã 21 năm, khi ông sang Hà Nội thẩm định dự án ứng dụng máy vi tính vào các họat động về dân số của Việt Nam do Quỹ Dân Số của Liên Hiệp Quốc (UNFPA) tài trợ. Ông trầm tính, nói nhỏ, chậm rãi, giọng khó nghe, nhưng rất chú ý lắng nghe người khác. Lúc đó chúng tôi đang chuẩn bị dự án để UNFPA duyệt, tất nhiên đánh giá của ông là quan trọng. Ông xem xét văn bản dự án, tới thăm nơi chúng tôi làm việc, chuyện trò với lãnh đạo Viện, với Giám đốc UNFPA Hà Nội và với chúng tôi. Ông đặt nhiều câu hỏi, đưa ra những gợi ý về việc sử dụng các phần mềm thu thập và phân tích số liệu. Trong bữa ăn tối do Giám đốc UNFPA mời, chúng tôi không nói chuyện về chuyên môn, mà về nhiều đề tài khác như văn hóa, ngôn ngữ, rồi căn bệnh AIDS lúc đó đang gây chấn động dư luận cả thế giới, …

Michael.jpg picture by duymanvu
Ảnh vợ chồng Michael – Martha, 1993

Sau này ông bảo, ông được thuyết phục bởi sự hiểu biết và nhiệt tình của chúng tôi, về ý nghĩa của việc ứng dụng tin học và các phương pháp số trong nghiên cứu xã hội học, mọi việc đều hợp với xu thế nên ông rất ủng hộ. Sau khi ông về New York một thời gian, dự án được duyệt. Tôi làm Quản lý dự án. Đấy là một trong những dự án đầu tiên do Chính phủ thực hiện, dùng các chuyên gia trong nước.

Hè 1988, tôi sang Đại Học Chicago dự một khóa huấn luyện về các phương pháp nghiên cứu xã hội học. Phụ trách khóa huấn luyện là Giáo sư Bogue, cựu Chủ tịch Hội Dân số Hoa Kỳ. Sau khóa huấn luyện bốn tuần, ông hỏi tôi có muốn tham gia vào một dự án của ông để kết nối một số quy trình phân tích số liệu nhân chủng học, đồng thời theo một số khóa học và chuyên đề liên quan ở ĐH Chicago. Tôi tham khảo ý kiến một số người, và nhận lời trở lại Chicago. Mấy tháng tiếp theo là thời gian tôi được học hỏi và làm quen với nhiều thứ vô cùng bổ ích.

GS Bogue quen biết Michael. Trong chuyến đi dự Hội nghị Dân số ở Washington DC, ông khuyến khích tôi tới thăm trụ sở Liên Hiệp Quốc (LHQ) New York. Ông viết thư giới thiệu để tôi gặp mấy người học trò cũ của ông, đang làm việc tại LHQ, và giới thiệu thêm để tôi gặp Michael. Gặp lại nhau, Michael rất vui. Ông dành nhiều thời gian trao đổi với tôi về ý tưởng thực hiện một phần mềm quản lý tích hợp số liệu thuộc tính với bản đồ. Chúng tôi dự phóng những chức năng chính của hệ thống, cùng khả năng ứng dụng cho các họat động về dân số ở các nước đang phát triển. Ông đề nghị và tôi nhận lời sẽ phát triển phần mềm này ở Hà Nội.

Đó là khởi nguồn của hệ thống PopMap, sản phẩm sau này đã được dùng ở nhiều nước để lưu trữ và phổ biến số liệu tổng điều tra dân số, tích hợp số liệu các cuộc điều tra chọn mẫu, lưu trữ và phân tích các thông tin liên quan tới các họat động về dân số, … và được đánh giá cao do khả năng kết hợp thông tin địa lý với số liệu thuộc tính và bảng tính điện tử, bao gồm cả các chức năng tạo lập bản đồ và chuyển đổi số liệu khá phong phú. Nên nhớ đó là những năm cuối 1980, đầu 1990.

Khi chuẩn bị về hưu, ông giới thiệu đề nghị tôi thay ông phụ trách dự án Hỗ trợ Phần mềm Máy tính cho các Họat động Dân số của LHQ. Nhân tôi qua làm việc ít ngày ở dự án, ông đưa tôi đi gặp nhiều người, để tôi thuyết trình nhiều buổi ở các seminar, rồi ông đưa tôi đi thuyết trình tại các hội thảo ở Harare, Bangkok, Hawaii, … do dự án của ông tổ chức. Ông kiên trì với các thủ tục hành chính, để tôi sang New York làm việc kịp lúc ông nghỉ hưu.

Tôi tới New York, ông không còn làm việc nữa, nhưng vẫn tới gặp các đồng nghiệp trong dự án để trao đổi nhiều thứ, gíup tôi làm quen với công việc và ổn định cuộc sống.

Dần dần tôi được biết, ông đã làm việc ở nhiều nơi, ông thích những nền văn hóa khác lạ, luôn tích cực giúp đỡ những người bạn của ông từ các nước mà ông đã ghé qua. Ông coi họ như người thân, sẵn sàng cưu mang khi cần thiết và khi có điều kiện. Ông rất nghiêm khắc, không bao giờ cho phép bất kỳ ai vi phạm luật lệ, nhất là vi phạm bản quyền phần mềm máy tính.

Chúng tôi có mối quan hệ bạn bè thân thiết, tới nhà nhau chơi những dịp lễ tết. Gia đình tôi cũng nhiều lần tới thăm và ở lại trang trại của ông, nơi có chuồng ngựa, ao cá, vườn táo, vườn dâu tây và mấy chục héc ta rừng trồng cây lấy gỗ.

Ông sớm mắc bệnh, từ nhiều năm đã phải đi xe lăn và nay thì hầu như suốt ngày nằm trên giường bệnh. Ốm đau như vậy nhưng mỗi lần nói chuyện điện thọai ông luôn bảo vẫn khỏe, không sao cả. Ông không thích đi khám ở bệnh viện, nhưng lại chịu đi châm cứu. Ông không muốn để bất cứ ai trông thấy sự đau yếu của ông, cũng như phải giúp và bận tâm về ông. Ngồi chơi, ông muốn tự uống trà, mặc dù bàn tay run rẩy không sao cầm vững được cái chén. Nhiều người bạn và tôi vẫn tới thăm ông. Sinh nhật lần thứ 80 của ông, chúng tôi tới chơi, ông vẫn cố ra tiếp, vui cười, chụp ảnh chung và nói chuyện, hỏi han tình hình gia đình từng người. Ông vẫn nhớ và hỏi thăm tôi về các anh Đức, Bào, Liên, Tuấn là những người đã làm PopMap từ đầu mà ông đã gặp.

Một buổi tối, trên đường đi thăm ông trở về, lái xe trong ánh trăng sáng vằng vặc, tôi cứ suy nghĩ miên man về ông. Xúc động và cảm phục một con người, bình dị, hơi khác biệt, đầy lòng nhân ái, là ân nhân của nhiều người, trong đó có tôi.

11/11/2008

5 Comments on “Người bạn vong niên của tôi”

  1. Viết bởi Thanh Chung – 12/11/2008, 04:06
    Hôm nào đó em cũng sẽ viết “người bạn vong niên của tôi là tiến sỹ Vũ Duy Mẫn…” Nhưng phải đợi tới khi anh tổ chức sinh nhật lần thứ 80 đã nhé.
  2. Viết bởi duyman – 12/11/2008, 04:24
    Lúc đó đâu còn blog nữa mà post.
  3. Viết bởi Chau Xuan Nguyen Toi chi noi dua ma anh Man – 13/11/2008, 16:41
    Toi thay format cua Thanh Chung hay day.
    Dau co gi phai sua lai, toi dua voi TC lien tuc thoi,
    Chau Xuan Nguyen
  4. Viết bởi VD Mẫn – 13/11/2008, 19:54
    Blog bị “tuột panel”, theo chỉ dẫn của Admin, hôm qua phải chỉnh sửa, và phải dùng 1 template có panel ở phía phải để thử. Và nay đã thử xong.
  5. Viết bởi Chau Xuan Nguyen ok – 14/11/2008, 08:36
    Tuong anh gian toi chu !!!
    Chau Xuan Nguyen

One thought on “Người bạn vong niên của tôi

  1. Chào anh Mẫn! Em là Hồng-Việt đây,đã lâu lắm không liên lac với anh chị,em đã viết thư gửi anh va Hà mấy lần mà thư đều bị trả lại,rất nhớ cả nhà,anh cho em xin Địa chỉ Email của chị Hà nhé,để bọn em có cơ hội giao lưu với anh chị.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s