Kẻ giết người ở Tháp Trống

Những người quen biết Tang Yongming không thể tưởng tượng anh có thể làm một việc khủng khiếp và vô nghĩa như vậy. Trưa ngày 9 tháng 8, chỉ 12 giờ sau khi khai mạc Thế vận hội 2008, Tang, 47 tuổi, đã dùng dao đâm một cặp vợ chồng khách du lịch người Mỹ bên trong Tháp Trống ở Bắc Kinh, rồi nhảy từ trên tháp cao gần 40 m xuống tự tử. Todd Bachman – bố vợ của huấn luyện viên đội tuyển bóng chuyên nam của Mỹ – chết, Babara vợ ông bị thương nặng.

Tang là một điều bí ẩn. Wang Yongxian, người đã từng giúp Tang tìm việc làm năm năm trước đây nói: “Anh ta hòan tòan bình thường.”

Trở lại tháng Tám, cảnh sát nhanh chóng xác định không có gì liên quan tới khủng bố. Thế vận hội vẫn tiếp diễn. Nhưng cái sự thật về một Tang, hòan tòan bình thường, lại gây nhiều chú ý, lo âu hơn. Sự bất an và những rắc rối trong cuộc sống đã hủy diệt Tang – mất việc, hôn nhân tan vỡ, nỗi đau về đứa con trai duy nhất hư đốn – tất cả đã trở thành quá phổ biến trên đất nước Trung Hoa. Đất nước nhiều bức xúc nhất thế giới: ba thập niên cải cách đã phá vỡ lưới an tòan và biến đổi xã hội Trung Hoa tới mức khó nhận dạng lại được nó.

Tổng thu nhập quốc nội tăng 7,5 tới 8 phần trăm hàng năm chỉ đủ để đáp ứng nhu cầu cho những công việc làm mới. Tình trạng người lao động náo lọan bùng nổ ở khắp nơi: một nửa số nhà máy sản xuất đồ chơi của Trung Hoa đã đóng cửa trong năm, ném hàng triệu công nhân ra đường, trong khi những lái xe taxi tức giận vì giá xăng tăng vọt đã đốt xe cảnh sát ở Chongqing mấy tuần trước. Tang chia xẻ chung nỗi khiếp đảm của họ.

Tang, sinh năm 1961 ở một làng ngọai ô của Hàng Châu. Đó là thời kỳ khó khăn, nhưng những người dân Trung Hoa vẫn sống yên ổn, được chính phủ đảm bảo việc làm, nhà ở và những dịch vụ xã hội cơ bản. Những cải cách gần đây đã mang lại nhiều của cải chưa từng thấy, đồng thời cũng mang đến sự cạnh tranh vô cùng khốc liệt. Tỷ lệ tự tử ở Trung Hoa – cứ 100 ngàn người có tối thiểu 23 người tự tử mỗi năm – lớn hơn hai lần so với ở Mỹ. Trung tâm Bênh Tâm thần Thượng Hải mới công bố số người chán nản, suy sụp của thanh phố tăng gấp bốn lần trong thập kỷ vừa qua. Người nhiều tuổi hơn, như Tang, đặc biệt bị nhiều bức bối. Trước đây, tối thiểu họ còn có những điều để tự hào, nay thì tiền là tất cả.

Đầu những năm 1980, Tang rất vinh dự là công nhân của Nhà máy Đồng hồ Hàng Châu. Nhà máy đảm bảo mọi thứ, từ đồng lương ổn định, nhà ở, tới bảo hiểm y tế, tiền hưu, và nhà gửi trẻ cho con cái. Không ai nghĩ tới lợi nhuận. Thủa đó, mọi người đều mơ ước một cuộc sống như của Tang.

Nhà máy cấp cho Tang một căn hộ ở quận Tây Hồ, trên phố Hòa bình và Hạnh phúc. Bếp là một buồng nhỏ ở cuối sảnh. Như mọi người, Tang dùng nhà tắm và nhà vệ sinh chung ở bên ngoài. Nhưng Tang may mắn, vì căn hộ hơn 60 m2 đầu hồi tầng hai của anh là căn hộ đẹp nhất trong khu, hưởng ánh sáng mặt trời hầu như suốt ngày.

Tang cưới một đồng nghiệp, Yu Jianqing, và mọi người bảo hai người rất hạnh phúc. Họ sinh con trai năm 1987, đặt tên là Wenjun – “hòa nhã và cao quý”. Đó là đứa con duy nhất của họ,  đúng với luật sinh đẻ có kế họach rất chặt chẽ của nhà nước. Chính sách một con đã làm đảo lộn trật tự hàng thế kỷ của một xã hội Khổng giáo: ông bà trở thành có ít quyền lực nhất trong nhà, trong khi nhũng đứa trẻ lại có nhiều quyền lực nhất. Báo chí đã có đầy những câu chuyện về những yêu sách quái đản và khủng khiếp của các “hòang đế tý hon”. Không phải ngọai lệ, Weijun cũng là một đứa trẻ khó bảo.

Cuộc sống hạnh phúc của Tang chẳng tồn tại được lâu. Tháng 12 năm 1999, nhà máy đồng hồ bị đem bán, theo chủ trương thu hẹp khu vực kinh tế nhà nước. Chủ mới tiếp nhận 2 ngàn người, trong đó có Tang và Yu.

Nhưng cuộc sống bắt đầu thay đổi. Dây chuyền sản xuất cũ kỹ, kém hiệu quả bị xóa bỏ. Sau nhiêu năm là người điều khiển máy công cụ có kinh nghiệm, Tang bị chuyển sang làm người gác cổng. Yu bị thải việc năm 2003. Tháng 12 năm đó, Tang bị bắt buộc về hưu sớm. Đổi lại, Tang được nhận một cục tiền và được chuyển thành chủ sở hữu căn hộ đang ở cùng Yu.

Tang và Yu bắt đầu cãi vã, giống như nhiều cặp vợ chồng bị mất việc. Tới 2004, những cuộc cãi vã của hai vợ chồng đã trở thành chuyện đàm tiếu thường xuyên của hàng xóm. Tang lên án vợ lừa dối anh, thỉnh thỏang còn đánh vợ. Tang và Yu li hôn tháng Sáu năm 2005. Yu đi khỏi địa phương và không rõ ở đâu.

Ly hôn là rất hiếm ở thời Mao. Nhưng nay thì tăng rất nhiều, nhất là sau một đạo luật mới năm 2003 cho phép vợ chồng ly hôn chỉ trong một ngày với rất ít phí tổn. Riêng năm ngoái, tỷ lệ ly hôn tăng 18,2 phần trăm. Bức xúc xã hội, mong ước cao hơn và những chuẩn mực lỏng lẻo hơn, tất cả là những nguyên nhân. Tang kết hôn lại vào tháng Ba năm 2006. Cuộc hôn nhân chỉ kéo dài được ba tháng. Hàng xóm hầu như không ai biết gì về người vợ thứ hai của Tang, kể cả tên của cô.

Sau những thất bại trong hôn nhân, Tang đặt tòan bộ hy vọng vào đứa con trai duy nhất, quyết tâm dành mọi thứ tốt nhất cho nó. Anh bán căn hộ ở phố Hòa bình và Hạnh phúc, được số tiền tương đương 28 ngàn đô la, và bắt đầu nuông chiều Wenjun, đã 21 tuổi. Người ta thấy Wenjun lái một chiếc xe bus nhỏ, thỉnh thỏang lại thấy lái một chíếc xe con, hoặc một xe chở đồ. Những người quen biết nghĩ là Tang mua xe cho con. Cảnh sát nói, Tang tiêu hết số tiền trong vòng một năm.

Khu Tang ở trước đây yên tĩnh, nay nhộn nhịp với những ngôi nhà mới do những người giàu có xây lên để cho những người công nhân từ xa tới thuê phòng ở. Tang dọn đến ở một phòng như vậy. Xu, Wang và mấy người nữa trong tổ công tác cộng đồng cố gắng giúp Tang tìm việc làm. Xu nói: “Tang luôn từ chối, anh ta cần ăn, nhưng lại không muốn làm việc”. Wang nói cô gọi điện cho Tang khi có người giới thiệu với cô về một chỗ làm bảo vệ, nhưng anh ta trả lời là đang mệt. Tang nói không muốn làm bảo vệ, suốt ngày phải phơi nắng và đứng trên hai chân. “Tang không muốn bị mất mặt vì phải làm một công việc hạ đẳng.”

Tang cao lớn và mặc diện. Mọi người vẫn nhớ gu thuốc lá đặc biệt của Tang. Anh hút lọai Zhonghua, thứ mà trước đây chỉ các cán bộ cao cấp và dân thượng lưu dùng, giá mỗi bao tới 7 đô la, gấp đôi lọai thuốc bình thường. Tang ăn mỳ giá 75 xu một bát, dành hầu hết thời gian để đánh bài hoặc chơi mạt chược tới khuya. Đánh bạc là một trong số ít những phương thức để giải tỏa cho những người bị căng thẳng, lo sợ, và bức xúc ở Trung Hoa.  Khi tiền nong trở thành vấn đề với Tang, anh ta đánh bạc hầu như mỗi ngày.

Wenjun cũng không thích làm việc. Tháng Năm năm 2007, cậu cùng mấy người bạn tới chơi một nhà tắm – nơi bạn có thể ăn nhậu, và vui chơi với sự phục vụ của các cô gái – ở bắc Hàng Châu. Theo lời cảnh sát, Wenjun ở qua đêm, sáng hôm sau định bỏ trốn mà không thanh tóan tiền.  Các nhà chức trách bắt giữ anh 10 ngày với tội gian lận, rồi thả. Theo nguồn của cảnh sát thì số tiền hóa đơn không lớn, chỉ khỏang 150 đô la.

Chưa hết, tháng Ba năm nay, Wenjun lấy mấy trăm đô la của người bạn cùng phòng. Anh bị kết tội ăn cắp và tuyên án tù sáu tháng. Nhưng bản án bị đình chỉ, theo nguồn cảnh sát: “Vì không có bạo lực, và vì Wengjun nói anh ta vẫn định trả lại tiền cho cậu bạn cùng phòng.” Những người quen biết đều nói Wenjun liên tục xin tiền bố.

Tang quá u sầu, luôn cho là cuộc đời quá bất công. Wang nói: “Hy vọng của anh ta thì quá cao, mà thất vọng của anh ta thì quá lớn.” Tháng Tư, Tang thanh tóan hết tiền nợ thuê nhà và nói với mọi người là anh đi xa tìm việc làm. Tại sao? “Chỉ vì một chữ: sĩ diện,” một người quen biết Tang nói. Chắc Tang phải nghĩ: “Một ngày nào đó, nếu tôi mất tất cả, nhẵn tiền, tôi có thể đi ăn xin ở bất cứ đâu, nhưng không thể là ở khu phố của tôi.”  Tang đến tìm việc ở Sichuan – nơi nổi tiếng về xuất khẩu lao động. Nhưng cố gắng và hy vọng của anh tan vỡ khi ngày 12 tháng Năm, một trận động đất khủng khiếp đã cướp đi 69 ngàn nhân mạng và đẩy hàng chục triệu người dân địa phương vào tình trạng mất việc và vô gia cư.

Tang quay trở về căn phòng thuê của anh. Kể cả khi thế giới của anh xụp đổ, Tang vẫn phải cố giữ thể diện. Lúc này anh rất nghèo, chỉ còn một bộ quần áo. Hàng xóm thấy anh tối tối phải giặt bộ quần áo trong chiệc bồn ngòai trời. Ngày 1 tháng Tám, anh ăn bữa mỳ 75 xu và hút điếu thuốc như thường lệ. Anh trả tiền thuê phòng 45 đô la, thu xếp đồ đạc –  vừa đủ một túi giấy. Khỏang 5 giờ chiều ngày hôm đó, Tang gọi điện cho Wenjun nói anh sẽ đi khỏi thành phố để tìm việc làm. “Nếu bố không trở về, thì đừng bận tâm tìm kiếm bố,” Tang nói. Đó là những lời cuối cùng Tang nói với con trai. Sau đó Tang đáp chuyến tàu đêm đi Bác Kinh.

Sau những cái chết ở Tháp Trống, cảnh sát kiếm tìm Wenjun để hỏi tin. Họ nói với anh là cha anh đã đâm chết một người khách du lịch Mỹ rồi tự tử. “Anh ta không hề có phản ứng,” nguồn tin cảnh sát nói. “Anh ta hòan tòan vô cảm.”

(Theo Newsweek)

01/12/2008

4 Comments on “Kẻ giết người ở Tháp Trống”

  1. Viết bởi Thanh Chung -01/12/2008, 06:53
    Mặc dù đã nghe anh nói về bài viết này, nhưng đọc nó mới thấy sự bất an của xã hội TQ. Nếu các nhà lãnh đạo của ta không ý thức được điều này thì thật đáng lo ngại.Anh chuyển ngữ bài này phải không?

    Em đã báo cho anh Tạo biết là anh sẽ đi đón anh ấy ở sân bay và kế hoạch ăn trưa ngày thứ ba.
    Cám ơn anh.

    P/S: Cái “bản lề” của anh bị tụt xuống phía dưới. Không biết máy của anh có bị không.

  2. Viết bởi duyman Gửi Chung – 01/12/2008, 08:03
    Anh chuyển ngữ. Chỉ lược dịch thôi.
  3. Viết bởi Gió Đông Giàu thông tin – 01/12/2008, 12:34
    Một bài viết giàu thông tin, nhiều vấn đề, khiến người đọc phải ngẫm ngợi nhiều, và giựt mình. Bài viết gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh nhiều lĩnh vực. Xin cảm ơn tác giả.
  4. Viết bởi duyman – 04/12/2008, 22:38
    Gửi bạn Gió Đông. Tôi cũng cảm nhận như vậy nên post bài này.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s